{"title":"Historia i podróże","description":null,"products":[{"product_id":"coffeehouse-broadside-1725","title":"Kto mógł sprzedawać kawę? Frankfurcki druk ulotny dotyczący kawiarni, 1725 r.","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eMiejski druk ulotny dotyczący licencjonowanej sprzedaży kawy, herbaty, czekolady i rosolio. Frankfurt nad Menem, 9 sierpnia 1725.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eRzadko zachowany i niezwykle sugestywny dokument z okresu kształtowania się europejskiej kultury kawiarnianej. Ten miejski druk ulotny ukazuje działania władz Wolnego Miasta Rzeszy Frankfurtu zmierzające do uregulowania sprzedaży nowych, modnych używek i luksusowych napojów, które zmieniały życie społeczne w całej Europie.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eRozporządzenie, wydane w imieniu frankfurckich \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eBürgermeistere und Rath\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, czyli burmistrzów i rady miejskiej, było odpowiedzią na skargi miejscowych licencjonowanych \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eCaffee-Schencken\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, właścicieli kawiarni, którzy nabyli od władz miejskich wyłączne prawo do prowadzenia publicznych lokali serwujących kawę. Jak wynika z ich skargi, coraz większa liczba handlarzy zaczęła naruszać te przywileje, podając kawę i inne modne napoje poza uprawnionymi do tego kawiarniami.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eEdykt ingeruje więc bezpośrednio w życie handlowe miasta, wymieniając wśród osób naruszających te przywileje właścicieli zajazdów i gospód, cukierników, perfumiarzy, piwowarów, kucharzy i osoby zajmujące się przygotowywaniem posiłków, którym zarzucano sprzedaż publiczności zastrzeżonych napojów.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSzczególnie interesujący jest zakres wymienionych w dokumencie towarów. Obok \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eCaffè\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e pojawiają się \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eThé\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e (herbata), \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eChocolate\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e (czekolada) oraz \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eRossoli\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e (rosolio), słodki włoski likier cieszący się wówczas popularnością w całej Europie. Dokument stanowi tym samym niezwykle żywe świadectwo międzynarodowej rewolucji konsumpcyjnej początku XVIII wieku, kiedy towary sprowadzane z Azji, obu Ameryk i basenu Morza Śródziemnego zmieniały europejskie zwyczaje towarzyskie, handel i upodobania.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDruk jest równie interesujący jako świadectwo funkcjonowania administracji miejskiej. Skarżący podkreślają, że wyłącznie oni uiścili na rzecz kasy miejskiej znaczną opłatę za prawo do prowadzenia publicznych kawiarni. W odpowiedzi rada zakazuje wszystkim pozostałym osobom nieuprawnionej sprzedaży tych napojów. Wyłania się z tego charakterystyczny obraz silnie regulowanego środowiska handlowego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, w którym władze miejskie aktywnie kontrolowały dystrybucję towarów i chroniły licencjonowane profesje przed konkurencją.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDruki ulotne tego rodzaju, z natury efemeryczne i przeznaczone do publicznego wywieszania, rzadko były zachowywane. Ocalały egzemplarz daje wyjątkowo bezpośredni wgląd w realia codziennego życia osiemnastowiecznego miasta: rozwój kultury kawiarnianej, rozpowszechnianie się towarów z różnych części świata oraz mechanizmy, za pomocą których władze miejskie próbowały regulować życie coraz bardziej połączonego świata.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55081706848597,"sku":null,"price":3650.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/Bazaart_70C56741-333F-4F9E-9D4B-557A7CF50CD3-Copy.png?v=1790108941"},{"product_id":"john-speed-s-map-of-poland-1626","title":"Mapa Polski Johna Speeda, 1626: pierwsze wydanie z widokami Krakowa, Gdańska i Poznania","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSpeed, John (1552–1629).\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003e\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eA Newe Mape of Poland\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003eLondyn: George Humble, 1626.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePierwsze wydanie mapy Polski Johna Speeda, jednej z najbardziej dekoracyjnych i poszukiwanych wczesnych map Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Niniejszy egzemplarz wyróżnia się szczególnie pięknym, żywym kolorowaniem z epoki oraz znakomitym stanem zachowania.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWydana w okresie największej potęgi Rzeczypospolitej Obojga Narodów mapa Speeda przedstawiała angielskim odbiorcom jeden z najbardziej charakterystycznych XVII-wiecznych wizerunków Polski. Otacza ją sześć starannie sztychowanych panoram Krakowa, Gdańska, Poznania, Krosna, Sandomierza i Wrocławia, a także osiem postaci przedstawiających stroje polskie, śląskie i gdańskie, herby Polski i Śląska oraz niewielki portret króla Zygmunta III Wazy. Katalogi instytucjonalne konsekwentnie określają ją jako jedną z najbardziej dekoracyjnych i poszukiwanych dawnych map Polski.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eStarannie oprawiona w ramę za szkłem muzealnym o bardzo niskim współczynniku odbicia. Prezentuje się znakomicie i szczególnie dobrze nadaje się do ekspozycji.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55082106880341,"sku":null,"price":25000.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/IMG_3635.jpg?v=1790110259"},{"product_id":"a-rare-complete-set-of-andreas-brunners-history-of-bavaria-1626-1637","title":"Rzadki kompletny zestaw „Historii Bawarii” Andreasa Brunnera, 1626–1637","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eBrunner, Andreas (1589–1650).\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003e\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eAnnalium virtutis et fortunae Boiorum.\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003eMonachium: Truckerey Hertsroy, 1626–1637.\u003cbr\u003eOctavo.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePierwsze wydanie najważniejszego dzieła historycznego Andreasa Brunnera, powstałego na zamówienie elektora Bawarii Maksymiliana I. Opublikowane w trzech częściach w latach 1626–1637 dzieło przedstawia historię Bawarii od jej legendarnych początków po panowanie cesarza Ludwika IV Bawarskiego, kończąc narrację na początku XIV wieku.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eOpracowane w okresie kontrreformacji i wojny trzydziestoletniej roczniki łączą rozległe badania genealogiczne nad dynastią Wittelsbachów z wyraźnie katolicką interpretacją dziejów Bawarii, przedstawiając jej losy jako świadectwo Bożej przychylności i cnót książęcych.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eCenione za naukową skrupulatność, krytyczny osąd i nietypowe dla swojej epoki dążenie do obiektywizmu (NDB II, 681), dzieło uznawane jest za najwybitniejsze osiągnięcie Brunnera i pozostaje ważnym źródłem dla badań nad wczesną historiografią bawarską.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eKompletne zestawy są niezwykle rzadkie. USTC odnotowuje 33 zachowane egzemplarze części I, 12 części II i 14 części III, lecz zaledwie 10 kompletnych zestawów. Spośród nich dziewięć znajduje się w instytucjach niemieckich, a jeden w Stanach Zjednoczonych.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eW Polsce nie odnotowano żadnego egzemplarza ani poszczególnych tomów, ani kompletnego dzieła.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55082195845461,"sku":null,"price":3000.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/DSC0082624.jpg?v=1790110379"},{"product_id":"martin-luther-criticises-the-pope-first-edition-1522","title":"Marcin Luter na Wartburgu: rzadki traktat z 1522 roku o spowiedzi i władzy papieskiej","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eLuther, Martin (1483–1546).\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003e\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eVon der Beycht ob die der Bapst macht hab zu gebieten.\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003eWittenberga (w rzeczywistości Strasburg): Wolfgang Köpfel, 1521 (w rzeczywistości 1522).\u003cbr\u003eQuarto.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePierwsze wydanie tego bardzo rzadkiego, wczesnego traktatu polemicznego Marcina Lutra.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eW pierwszych, kształtujących się latach reformacji protestanckiej drukowanie dzieł Lutra mogło być zarówno przedsięwzięciem atrakcyjnym komercyjnie, jak i politycznie ryzykownym. Niniejszy traktat odzwierciedla ten kontekst: jest dziełem polemicznym, kwestionującym władzę papieską oraz niektóre praktyki Kościoła rzymskokatolickiego w epoce nowożytnej. Został napisany podczas pobytu Lutra w ukryciu na zamku Wartburg po jego potępieniu na sejmie Rzeszy w Wormacji. Autor rozważa w nim kwestię spowiedzi oraz zakres władzy papieskiej nad chrześcijańskim sumieniem.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDruki tego rodzaju odegrały istotną rolę w rozpowszechnianiu idei reformacyjnych. Stosunkowo tanie w produkcji i dystrybucji w porównaniu z rękopisami i obszerniejszymi dziełami drukowanymi, umożliwiały szybkie rozprzestrzenianie się pism teologicznych i polemicznych w całej Europie. W rezultacie stosunkowo niewiele z nich przetrwało do naszych czasów.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNiniejsze wydanie opatrzono fałszywym adresem wydawniczym wskazującym Wittenbergę; w rzeczywistości zostało wydrukowane w Strasburgu przez Wolfganga Köpfela. Tego rodzaju adresy odzwierciedlały autorytet Wittenbergi jako ośrodka najściślej kojarzonego z Lutrem i wczesnym ruchem protestanckim, a jednocześnie zapewniały drukarzom pewien dystans wobec kontrowersji związanych z publikowaniem tekstów reformacyjnych.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eUSTC odnotowuje zaledwie jeden egzemplarz w Polsce i tylko trzynaście egzemplarzy na świecie.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55082385146197,"sku":null,"price":9950.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/DSC0082623_95990ab1-6d53-46d1-ad57-ba221cb4188a.jpg?v=1790113237"},{"product_id":"speculum-historiale-1473","title":"Średniowieczny świat i być może najwcześniejsza drukowana historia Polski: Wincenty z Beauvais, ok. 1473–1476","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eByć może najwcześniejsze drukowane świadectwo historii Polski. To samo wydanie zostało później wykorzystane przez Macieja Miechowitę przy tworzeniu pierwszej drukowanej historii poświęconej Polsce.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eVINCENTIUS BELLOVACENSIS [Wincenty z Beauvais]\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003e(ok. 1190–ok. 1264).\u003cbr\u003e\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale.\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003eStrasburg: Adolf Rusch, „R-Printer”, ok. 1473, nie później niż 1476.\u003cbr\u003eCzęści I–IV oprawione w dwóch dużych tomach folio.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNajbardziej wpływowa encyklopedia historyczna średniowiecza. Rzadko zachowany egzemplarz obejmujący wszystkie cztery części monumentalnego, 67-wierszowego strasburskiego wydania Adolfa Ruscha, w oprawach z epoki.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eChoć według ISTC wydanie zachowało się w około 136 zbiorach instytucjonalnych na świecie, dokładniejsza analiza wykazu egzemplarzy ujawnia uderzająco fragmentaryczny charakter jego transmisji. Wiele odnotowanych egzemplarzy obejmuje jedynie części I–II lub III–IV, często niekompletne, co odzwierciedla długą historię niezależnego obiegu poszczególnych części dzieła. Egzemplarze zachowujące wszystkie cztery części razem są znacznie rzadsze, niż sugerowałaby sama liczba rekordów.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNie udało nam się odnaleźć innego pojawienia się na współczesnym rynku niniejszego wydania Ruscha z zachowanymi wszystkimi czterema częściami. Nawet wybitny XIX-wieczny bibliofil dr Georg Kloss posiadał, jak się wydaje, jedynie dwa pierwsze tomy wydania Johannesa Mentelina z 1473 roku.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eW sytuacji, gdy zachowane egzemplarze są często defektowe, rozproszone lub niekompletne, niniejszy egzemplarz, choć niekompletny tekstowo, zachowuje wszystkie cztery części historycznej sekwencji jednego z najbardziej wpływowych dzieł średniowiecznego świata, w tym szczególnie pożądaną, kompletną część czwartą.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eRzadkość takich egzemplarzy dostrzegano już w XIX wieku. W swoim fundamentalnym studium \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eAccount of a Copy of the First Edition of the Speculum Maius of Vincent de Beauvais\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e (1885) John Ferguson zauważył:\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003e„Trudno wskazać książkę rzadszą niż kompletny zestaw \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eeditio princeps\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum Maius\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e”.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePo przeanalizowaniu najważniejszych dostępnych mu zbiorów instytucjonalnych i prywatnych Ferguson stwierdził, że kompletne egzemplarze są niezwykle trudne do odnalezienia, a nawet poszczególne części występują zazwyczaj w stanie niekompletnym. Ponad sto lat później zachowany materiał pozostaje zadziwiająco zgodny z jego obserwacjami.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eEgzemplarze, które udało się prześledzić na współczesnym rynku, są niemal wyłącznie fragmentaryczne lub defektowe. Należą do nich egzemplarz oferowany przez Kiefer (aukcja 54, 2004, poz. 320, 15 000 EUR), obejmujący jedynie części I–II, oraz niekompletny egzemplarz części I–II, kolejno oferowany przez Swann Galleries (2015), Sanctuary Rare Books (2018, 25 000 USD) i Christie’s (2022). Phillip J. Pirages sprzedał ponadto w 2016 roku za 17 500 USD wyłącznie tom III wydania Mentelina, niekompletny o jedną czystą kartę.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSłynny egzemplarz wydania Mentelina z 1473 roku należący do Williama Morrisa, sprzedany w Sotheby’s w 1898 roku (poz. 1192, £36), a następnie nabyty przez New York Public Library, jest jedynym kompletnym, czteroczęściowym strasburskim \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, którego pojawienie się na rynku udało nam się odnotować od czasu nabycia przez State Library Victoria w Australii jej niekompletnego tekstowo, czteroczęściowego egzemplarza od antykwariusza Frederika Mullera około 1854–1876.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNiewiele pomników średniowiecznej nauki może dorównać \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum maius\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e Wincentego z Beauvais pod względem ambicji czy wpływu. Dzieło powstało w intelektualnym środowisku dworu króla Francji Ludwika IX, którego dzieci Wincenty miał, jak się przypuszcza, nauczać, i stanowiło najbardziej wszechstronną średniowieczną próbę zebrania i uporządkowania całości ludzkiej wiedzy.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDzieło zaczęto ostatecznie przekazywać w czterech wielkich częściach: \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum naturale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, poświęconym światu natury; \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum doctrinale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, obejmującym sztuki i nauki; prawdopodobnie apokryficznym \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum morale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e oraz \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, historii powszechnej prowadzonej od stworzenia świata aż po czasy autora.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSpośród tych części zdecydowanie największy wpływ i najszerszy zasięg osiągnęło \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e. Odnotowano ponad 250 tomów rękopiśmiennych, a tekst krążył po całej Europie zarówno po łacinie, jak i w adaptacjach w językach narodowych, między innymi francuskim, niderlandzkim, niemieckim i katalońskim.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSpiegel Historiael\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e Jacoba van Maerlanta, rozpoczęte w 1283 roku, należy do najwcześniejszych wielkich kompilacji historycznych w języku narodowym, natomiast \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eMiroir historial\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e Jeana de Vignay zapewniło dziełu Wincentego centralne miejsce w kulturze historycznej późnośredniowiecznej Francji. Za pośrednictwem tych oraz licznych innych adaptacji wizja historii sakralnej i świeckiej Wincentego stała się jednym z głównych schematów, za pomocą których średniowieczna Europa rozumiała swoją przeszłość.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eFragmentaryczny stan zachowania wydania nie wynika jedynie z późniejszych strat, lecz również z pierwotnej koncepcji samego dzieła. Współczesne badania podkreślają, że Wincenty zdawał sobie sprawę, iż ogromne rozmiary \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum maius\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e sprawią, że kompletne egzemplarze pozostaną poza zasięgiem wielu czytelników [Voorbij, 2024]. Dlatego poszczególne części skonstruował tak, aby mogły funkcjonować jako samodzielne dzieła, każde z własnym prologiem i aparatem.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eŚredniowieczni właściciele często zamawiali lub nabywali wyłącznie te części, które odpowiadały ich zainteresowaniom, a kompletne rękopiśmienne egzemplarze całego \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum maius\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e same w sobie należały do wyjątków; obecnie odnotowano zaledwie dwa takie kompletne egzemplarze [ibid.]. \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e było najbardziej rozpowszechnioną częścią całego przedsięwzięcia, a w jego obrębie część czwarta i ostatnia, rozpoczynająca się od panowania Karola Wielkiego, wydaje się funkcjonować szczególnie często jako samodzielna historia stosunkowo niedawnych dziejów Europy.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDuża liczba zbiorów instytucjonalnych posiadających jedynie części I–II, III–IV lub pojedyncze części odzwierciedla zatem sposób transmisji wpisany już w samą koncepcję autora.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNa szczególną uwagę zasługuje część czwarta, zawierająca być może najwcześniejsze drukowane świadectwo historii Polski, poprzedzające \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eChronica Polonorum\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e Miechowity o około czterdzieści sześć lat, a także relacje historyczne zawarte w \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eFasciculus Temporum\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eHistoria Bohemica\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eChronicon Pontificum et imperatorum\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSupplementum Chronicarum\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e oraz \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eKronice norymberskiej\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eZnajduje się tu relacja z najazdu mongolskiego na Polskę w 1241 roku, rozpoczynająca się słowami: „Anno quo Christi MCCXLI Tartari vastaverunt Poloniam et Hungariam…”. Dzieło opisuje również podróż Benedykta Polaka przez Polskę u boku Jana di Piano Carpiniego, wysłanych jako posłowie papieża Innocentego IV na dwór mongolski w latach 1245–1247. Jest to szczególnie ważne świadectwo, ponieważ o Benedykcie zachowało się niewiele innych informacji, mimo że był pierwszym Polakiem, o którym wiadomo, że dotarł do Chin, około dwudziestu pięciu lat przed Marco Polo.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eTekst wspomina ponadto Konrada I Mazowieckiego, księcia Bolesława oraz kilka innych ważnych postaci wczesnej historii Polski, zachowując prawdopodobnie najwcześniejszą drukowaną relację o zetknięciu Polski ze światem mongolskim oraz o jej miejscu w szerszych sieciach dyplomatycznych i politycznych XIII-wiecznej Europy.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNiniejsze wydanie należy do najwcześniejszej drukowanej transmisji tekstu i jest zazwyczaj uznawane za pierwsze wydanie \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum historiale\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, poprzedzające datowaną na grudzień 1473 roku strasburską edycję Johanna Mentelina (por. ISTC; BSB-Ink; USTC). Niektórzy bibliografowie i katalogi instytucjonalne, w tym GW, przyjmują jednak ostrożniejsze stanowisko.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWydanie nie jest datowane, a jego pierwszeństwa wobec druku Mentelina nie można wykazać z całkowitą pewnością. Najbezpieczniej określić je zatem jako wydrukowane nie później niż w 1476 roku, na podstawie datowanej noty zakupu w egzemplarzu przywoływanym przez BnF.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWydrukowane przez Adolfa Ruscha, słynnego „R-Printera”, należy do fundamentalnych zabytków strasburskiej typografii i najbardziej ambitnych przedsięwzięć pierwszego pokolenia niemieckiego drukarstwa. Przez długi czas identyfikowany jedynie na podstawie charakterystycznej wielkiej litery „R” używanej w jego kroju pisma, Rusch jest dziś rozpoznawany jako zięć i bliski współpracownik Johanna Mentelina, odpowiedzialny za niektóre z najbardziej zaawansowanych technicznie książek wydrukowanych w XV-wiecznym Strasburgu.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eHistoria bibliograficzna tego wydania jest zarówno złożona, jak i interesująca. Dawniejsi badacze często łączyli kilka strasburskich edycji pod nazwiskiem Mentelina, jednak późniejsze badania wykazały odrębność niniejszego wydania 67-wierszowego.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eFerguson rozróżnił poszczególne strasburskie składy typograficzne i zidentyfikował niniejsze wydanie na podstawie charakterystycznych form wersalików. Szczególna wielka litera „R”, od której anonimowy drukarz otrzymał swoje umowne miano, pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów typograficznych wczesnego drukarstwa strasburskiego.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePod względem typograficznym wydanie stanowi jedno z najwybitniejszych osiągnięć pierwszej dekady europejskiego drukarstwa. Wydrukowane słynnym półgotyckim krojem Ruscha, wyróżniającym się charakterystycznymi formami wersalików i subtelnym wykorzystaniem elementów antykwowych, zajmuje fascynujące miejsce pomiędzy kulturą rękopiśmienną a innowacją typograficzną.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eUkład strony zachowuje autorytet, rytm i wizualną gęstość średniowiecznego kodeksu, a jednocześnie ukazuje techniczne wyrafinowanie jednej z najwcześniejszych oficyn drukarskich Europy.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNa szczególną uwagę zasługuje nota z epoki sporządzona przez rubrykatora w części III, na k. 148. Odnotowuje ona pominięcie zakończenia opowieści dotyczącej świętych Eustazjusza i Attali oraz nakazuje uzupełnienie brakującego tekstu z innego źródła.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNota znajduje się bezpośrednio przed fragmentem, w którym karty są w sposób możliwy do wykazania ułożone w niewłaściwej kolejności: dwie zachowane karty zostały błędnie oprawione w innych miejscach zestawu, a dwóch kolejnych brakuje. W połączeniu z zachowanym zaburzeniem kolejności składki adnotacja stanowi świadectwo defektu rozpoznanego już podczas przygotowywania tomu, dając rzadki wgląd w praktyczne realia produkcji i kompletowania „największej drukowanej książki XV wieku” (w odniesieniu do całego \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eSpeculum maius\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e).\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNiniejszy egzemplarz zachowuje również osobliwy, przerwany program rubrykacji w częściach III–IV: rubrykowanych zostało zaledwie dwadzieścia siedem stron, podczas gdy pozostałe pozostawiono bez dekoracji.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eZnaczenie tego wydania być może najlepiej ujął Ferguson, pisząc:\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003e„Jeśli nawet nie jest ono równie rzadkie jak Boccaccio Valdarfera, jeśli nie posiada wieku oraz historycznej i samoistnej wartości Biblii Gutenberga czy Psałterza Fusta i Schöffera, jeśli nie jest w stanie osiągać cen znacznie późniejszych i liczniej zachowanych książek, to jednak jako pomnik średniowiecznej nauki i pracy oraz XV-wiecznej sztuki, kunsztu i sumienności nie sposób pragnąć niczego więcej.”\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55093980102997,"sku":null,"price":125000.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/P1010881.jpg?v=1790193212"},{"product_id":"martin-del-rio-disquisitionum-magicarum-libri-sex-1679","title":"Martin del Rio, *Disquisitionum Magicarum Libri Sex*, 1679","description":"\u003cp\u003eDel Rio, Martin (1551–1608).\u003cbr\u003e\u003cem\u003eDisquisitionum Magicarum Libri Sex.\u003c\/em\u003e\u003cbr\u003eKolonia: Herman Demen, 1679.\u003cbr\u003eQuarto.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eEfektowne wydanie tego ważnego traktatu demonologicznego, należącego do tradycji \u003cem\u003eMalleus Maleficarum\u003c\/em\u003e i poświęconego systematycznemu zgromadzeniu wiedzy dotyczącej czarów, demonologii i magii.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eJest to jedno z najbardziej wpływowych dzieł wczesnonowożytnej demonologii i piśmiennictwa dotyczącego czarownictwa. \u003cem\u003eDisquisitionum Magicarum\u003c\/em\u003e Del Ria stało się standardowym katolickim opracowaniem zagadnień magii, czarów, wróżbiarstwa, opętania i działania sił demonicznych, pozostając w druku przez ponad sto lat. Opierając się na Piśmie Świętym, pismach Ojców Kościoła, prawie kanonicznym, literaturze klasycznej oraz współczesnych autorowi sprawach sądowych, dzieło analizuje naturę zjawisk nadprzyrodzonych, rozróżnienie między cudem a magią, realność czarownictwa i paktów demonicznych oraz prawne i teologiczne reakcje na domniemane praktyki czarnoksięskie.\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003eNapisane przez jezuickiego uczonego i teologa Martina Del Ria (1551–1608), dzieło należy do najbardziej obszernych i poczytnych traktatów demonologicznych XVII wieku i wywarło trwały wpływ zarówno na kościelne, jak i świeckie rozumienie czarownictwa i okultyzmu.\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55098386317653,"sku":null,"price":8500.0,"currency_code":"PLN","in_stock":false}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/P6241095.jpg?v=1790244783"},{"product_id":"the-foundational-documents-of-gdansk-1807","title":"Dokumenty założycielskie Gdańska, 1807","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDziewiętnaście stron dotyczących ostatecznego uregulowania terytorialnego Wolnego Miasta Gdańska: dwa podpisane memoriały Friedricha zu Dohna-Schlobittena (1771–1831), wraz ze współczesnymi rękopiśmiennymi odpisami jego królewskich pełnomocnictw wystawionych przez króla Fryderyka Wilhelma III oraz Konwencji elbląskiej.\u003c\/span\u003e\u003cbr\u003e\u003cspan\u003eKłajpeda i Elbląg, 25 października–6 grudnia 1807.\u003c\/span\u003e\u003cbr\u003e\u003cspan\u003eFolio. 19 stron.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003ch3\u003e\u003cspan\u003eOryginalne dokumenty z końcowych negocjacji, które wyznaczyły terytorium Wolnego Miasta Gdańska\u003c\/span\u003e\u003c\/h3\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWyjątkowy zespół dokumentów związanych z utworzeniem napoleońskiego Gdańska: spójna sekwencja akt zachowana w archiwum marszałka Soulta, obejmująca ostatnią próbę oporu Prus, ich wymuszoną zgodę oraz francuski egzemplarz archiwalny Konwencji, która ostatecznie wytyczyła granice nowego państwa.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePokój w Tylży przywrócił Gdańskowi niezależność w lipcu 1807 roku, pozostawiając jednak nierozstrzygniętą kwestię rzeczywistego zasięgu jego terytorium. Spór dotyczył interpretacji „dwóch lig” przyznanych miastu, a w praktyce kontroli nad żyznymi Żuławami Gdańskimi (Danziger Werder), mierzeją, dolną Wisłą i jej deltą. Za sporem granicznym kryła się szersza kwestia ewakuacji wojsk francuskich z terytorium Prus.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003e1 grudnia 1807 roku Dohna przedłożył obszerny, podpisany memoriał kwestionujący proponowaną linię graniczną. Wyliczał jej konsekwencje pod względem powierzchni, liczby ludności i dochodów oraz domagał się pisemnego potwierdzenia, że granica przedstawiona 7 listopada stanowiła wyraźną decyzję Napoleona, przekazaną z Fontainebleau 16 listopada. W opublikowanej korespondencji Napoleona nie udało się odnaleźć odpowiadającej jej instrukcji cesarskiej. Memoriał wiązał również ustępstwa terytorialne z wycofaniem francuskiej administracji ze wschodniego brzegu Wisły oraz co najmniej 30 000 żołnierzy za Odrę, a ostatecznie za Łabę.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePięć dni później Prusy ustąpiły. W drugim podpisanym memoriale, datowanym 6 grudnia, Dohna odnotował oświadczenie Soulta, że rozkazy Napoleona z 16 listopada stanowiły decyzję nieodwołalną („\u003c\/span\u003e\u003cem\u003e\u003cspan\u003evolonté irrévocable\u003c\/span\u003e\u003c\/em\u003e\u003cspan\u003e”), a dalszy opór groził odroczeniem ewakuacji aż do następnej wiosny. Pod tą presją i wobec rozpaczliwego położenia Prus Fryderyk Wilhelm III zezwolił na podpisanie porozumienia. Dohna precyzyjnie obliczył jego koszt: ponad cztery i pół mili kwadratowej oraz 9289 mieszkańców ponad to, co zdaniem Prus wynikało z postanowień tylżyckich; dla Gdańska oznaczało to powiększenie terytorium o ponad jedną piątą, przyłączenie 13 853 mieszkańców oraz niemal podwojenie dotychczasowych dochodów terytorialnych.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eSekwencję zamyka współczesny rękopiśmienny odpis Konwencji elbląskiej należący do Soulta, sporządzony w związku z porozumieniem zawartym tego samego dnia. Jedenaście artykułów Konwencji wyznaczało granicę od Bałtyku, przez tereny otaczające Gdańsk, aż do Wisły i dalej przez jej deltę; przyznawało Wolnemu Miastu pełną własność i suwerenność nad objętym nią obszarem; regulowało przynależność Półwyspu Helskiego z określonymi wyjątkami; ustanawiało zasady dotyczące żeglugi, rybołówstwa, latarni morskich, rozbitków oraz wysp rzecznych; a także nakazywało ustawienie słupów granicznych z herbami Napoleona, króla Prus i króla Saksonii oraz napisem „\u003c\/span\u003e\u003cem\u003e\u003cspan\u003eTerritoire de la Ville libre de Dantzig\u003c\/span\u003e\u003c\/em\u003e\u003cspan\u003e”. Ostatni artykuł nakazywał Gdańskowi natychmiast objąć terytorium w posiadanie „\u003c\/span\u003e\u003cem\u003e\u003cspan\u003ecomme si la Convention était déjà ratifiée\u003c\/span\u003e\u003c\/em\u003e\u003cspan\u003e”.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eKonwencję wydrukowano w Elblągu w 1807 roku, a następnie opublikował ją Andrzej Bukowski w \u003c\/span\u003e\u003cem\u003e\u003cspan\u003ePomorzu Gdańskim 1807–1850\u003c\/span\u003e\u003c\/em\u003e\u003cspan\u003e (1958); Marian Kallas i Marek Krzymkowski zaliczyli ją również do podstawowych tekstów źródłowych dotyczących napoleońskiej reorganizacji ziem polskich. Podpisane memoriały natomiast najwyraźniej nigdy nie zostały opublikowane w całości. Zachowują argumentację, presję polityczną oraz szczegółowe kalkulacje, których z konieczności nie zawiera drukowany tekst Konwencji.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eTrzy dokumenty zostały kolejno zarejestrowane w archiwum sztabu Soulta jako jednostki 917, 918 i 919. Stanowiły część większego dossier dotyczącego okupacji, ewakuacji i uregulowania terytorialnego Prus po pokoju w Tylży. Samą Konwencję sporządzono w trzech jednobrzmiących egzemplarzach; los podpisanych oryginałów wymaga dalszych ustaleń, lecz dotychczas żadnego z nich nie udało się zlokalizować. Niniejszy rękopis jest współczesnym odpisem zachowanym przez francuskiego pełnomocnika, który pośredniczył w zawarciu porozumienia, wraz z dwoma oryginalnymi memoriałami pruskimi ukazującymi, w jaki sposób do tego porozumienia doszło.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNapoleon ratyfikował układ w Paryżu 5 lutego 1808 roku. Dokument ratyfikacyjny znajduje się obecnie w Archiwum Państwowym w Gdańsku. Te dziewiętnaście stron zachowuje jednak coś, czego nie przekazują ani ratyfikacja, ani drukowana Konwencja: sam przebieg negocjacji.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePełna transkrypcja wszystkich dziewiętnastu stron jest dostępna na życzenie.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55186131026261,"sku":null,"price":12500.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/DSC01576_90e049fd-3209-4eaf-9c16-3d40b9b62b46.jpg?v=1791058500"}],"url":"https:\/\/antykwariat-woodward.com\/pl\/collections\/historia-i-podroze.oembed","provider":"Julia Woodward Antykwariat","version":"1.0","type":"link"}