{"product_id":"a-renaissance-bible-owned-by-a-priest-who-saved-jews-during-the-holocaust","title":"Renesansowa Biblia należąca do księdza, który ratował Żydów podczas Holokaustu","description":"\u003cp\u003e\u003cspan\u003eBiblia Latina.\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e\u003cbr\u003eLyon: Jacques Sacon, 10 listopada 1506.\u003cbr\u003eFolio.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eRzadkie pierwsze wydanie Biblii wydrukowane przez Jacques’a Sacona, niezwykle obszernie opatrzone marginaliami z epoki, rubrykowane, o wyjątkowej późniejszej proweniencji związanej z Martinem Janem Vochočem, czeskim księdzem znanym z pomocy około 1500 Żydom w ucieczce przed nazistowskimi prześladowaniami.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eByła to pierwsza Biblia wydana przez oficynę Jacques’a Sacona, prawdopodobnie dla lyońskiego księgarza Barthélemy’ego Trota. Zapoczątkowała ważną serię łacińskich Biblii, z których Sacon stał się szczególnie znany, i ukazała się sześć lat przed pierwszym z jego wydań drukowanych dla Antona Kobergera.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWydanie ma niezwykle charakterystyczny profil bibliograficzny. W kolofonie Sacon określa książkę słowami \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eImpressum est characteribus venetis per Iacobum Sacon\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, natomiast sygnet na pierwotnej karcie tytułowej wyraźnie naśladował ten stosowany przez wenecką oficynę Giuntów. Połączenie tych elementów wydaje się celowo nawiązywać do wyglądu i prestiżu handlowego produkcji weneckiej, a szczególnie druków Giuntów. Związek ten staje się jeszcze bardziej interesujący z perspektywy późniejszych wydarzeń: ilustrowana łacińska Biblia Giuntów z 1511 roku stała się następnie głównym wzorem dla pierwszej Biblii Sacona i Kobergera z 1512 roku.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eWydanie należy również do ważnego okresu przejściowego w historii drukowanego tekstu Wulgaty, pomiędzy odziedziczonymi tradycjami tekstowymi XV wieku a coraz intensywniej poprawianymi i krytycznie opracowywanymi łacińskimi Bibliami XVI stulecia. Sacon oparł się na Biblii wydrukowanej przez Thielmana Kervera dla Jeana Petita w 1504 roku, zawierającej tekst poddany znacznym korektom, wiązanym z pracą redakcyjną Adrianusa Gummellego. Biblia z 1506 roku znajduje się zatem na styku dwóch zjawisk, które miały w coraz większym stopniu kształtować publikowanie Pisma Świętego w nowym stuleciu: rozwijającego się międzynarodowego rynku drukowanych Biblii oraz bardziej ingerującego podejścia do odziedziczonego tekstu łacińskiego.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNiniejszy egzemplarz wyróżnia się obszernymi marginaliami z epoki, występującymi w niemal całym tekście. Najwyraźniej kilku niezidentyfikowanych wczesnych czytelników pozostawiło ciągły zespół not marginalnych, stanowiących nie tylko sporadyczne glosy, lecz świadectwo systematycznej i uważnej lektury Pisma Świętego od początku do końca. Gęstość i ciągłość marginaliów czynią ten egzemplarz szczególnie interesującym świadectwem praktyki czytania i studiowania Biblii w pierwszych latach XVI wieku, w przededniu teologicznych wstrząsów reformacji, które miały przeobrazić zachodnie chrześcijaństwo.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eNie mniej niezwykła jest późniejsza proweniencja egzemplarza.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003e6 grudnia 1929 roku Biblię nabył dziewiętnastoletni \u003c\/span\u003e\u003cspan\u003eMartin Jan Vochoč (1910–1967)\u003c\/span\u003e\u003cspan\u003e, wpisując ją pod numerem 2320 do swojej prywatnej biblioteki. Vochoč, archiwista, historyk i ksiądz starokatolicki, zyskał później miano „czeskiego Oskara Schindlera” ze względu na swój udział w wystawianiu fikcyjnych świadectw chrztu Żydom próbującym uciec przed nazistowskimi prześladowaniami. Studiował teologię i archiwistykę, przez pewien czas pracował jako historiograf Zakonu Maltańskiego, a w 1936 roku przyjął święcenia kapłańskie w Kościele starokatolickim.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003ePodczas niemieckiej okupacji Czechosłowacji współpracował z praskim prawnikiem Rudolfem Štursą przy wystawianiu fałszywych świadectw chrztu Żydom starającym się o emigrację. Późniejsze badania odnotowują około 1500 takich dokumentów. Choć liczby tej nie można bezpośrednio utożsamiać z identyczną liczbą uratowanych osób, zachowane świadectwa potwierdzają, że działalność ta umożliwiła wielu Żydom uniknięcie deportacji do obozów koncentracyjnych i prawdopodobnej śmierci.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eJego działalność zwróciła uwagę Gestapo. W 1941 roku wydano nakaz przeszukania jego mieszkania i aresztowania go w związku z fałszowaniem żydowskich świadectw chrztu, jednak początkowo został zwolniony z braku dowodów. Następnie, na polecenie Głównego Urzędu Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA), skierowano go na roboty przymusowe do Niemiec. W Coburgu w Bawarii pracował jako urzędnik i zachorował na gruźlicę. Z powodu choroby został zwolniony w 1944 roku i powrócił do Pragi, gdzie nadal pozostawał pod nadzorem Gestapo i miał zakaz pełnienia posługi kapłańskiej.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eDokładnie datowany moment nabycia niniejszej Biblii nadaje tej proweniencji szczególne znaczenie. Vochoč nie nabył jej później, jako uznany duchowny czy historyk, lecz jako dziewiętnastoletni student, siedem lat przed przyjęciem święceń i niemal dekadę przed wydarzeniami, z których miał później zasłynąć. Tom ten przetrwał zatem zarówno jako intensywnie studiowana renesansowa Biblia, jak i materialne świadectwo intelektualnego kształtowania się człowieka, którego późniejsza odwaga postawiła go wobec jednego z najważniejszych moralnych kryzysów XX-wiecznej Europy.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e\n\u003cp\u003e\u003cspan\u003eRzadkie wydanie. W dwóch rekordach USTC dotyczących tej edycji odnotowano obecnie zaledwie dwanaście egzemplarzy w zbiorach instytucjonalnych, przy czym żadnego nie odnotowano w Polsce ani w Stanach Zjednoczonych.\u003c\/span\u003e\u003c\/p\u003e","brand":"Julia Woodward Antykwariat","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":55082477289813,"sku":null,"price":19500.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1081\/7922\/6965\/files\/DSC0082626_d7fab68e-3314-456d-b70e-3191d70baa88.jpg?v=1790114108","url":"https:\/\/antykwariat-woodward.com\/pl\/products\/renesansowa-biblia-ksiedza-ktory-ratowal-zydow-podczas-holokaustu","provider":"Julia Woodward Antykwariat","version":"1.0","type":"link"}