Kto mógł sprzedawać kawę? Frankfurcki druk ulotny dotyczący kawiarni, 1725 r.

Miejski druk ulotny dotyczący licencjonowanej sprzedaży kawy, herbaty, czekolady i rosolio. Frankfurt nad Menem, 9 sierpnia 1725.

Rzadko zachowany i niezwykle sugestywny dokument z okresu kształtowania się europejskiej kultury kawiarnianej. Ten miejski druk ulotny ukazuje działania władz Wolnego Miasta Rzeszy Frankfurtu zmierzające do uregulowania sprzedaży nowych, modnych używek i luksusowych napojów, które zmieniały życie społeczne w całej Europie.

Rozporządzenie, wydane w imieniu frankfurckich Bürgermeistere und Rath, czyli burmistrzów i rady miejskiej, było odpowiedzią na skargi miejscowych licencjonowanych Caffee-Schencken, właścicieli kawiarni, którzy nabyli od władz miejskich wyłączne prawo do prowadzenia publicznych lokali serwujących kawę. Jak wynika z ich skargi, coraz większa liczba handlarzy zaczęła naruszać te przywileje, podając kawę i inne modne napoje poza uprawnionymi do tego kawiarniami.

Edykt ingeruje więc bezpośrednio w życie handlowe miasta, wymieniając wśród osób naruszających te przywileje właścicieli zajazdów i gospód, cukierników, perfumiarzy, piwowarów, kucharzy i osoby zajmujące się przygotowywaniem posiłków, którym zarzucano sprzedaż publiczności zastrzeżonych napojów.

Szczególnie interesujący jest zakres wymienionych w dokumencie towarów. Obok Caffè pojawiają się Thé (herbata), Chocolate (czekolada) oraz Rossoli (rosolio), słodki włoski likier cieszący się wówczas popularnością w całej Europie. Dokument stanowi tym samym niezwykle żywe świadectwo międzynarodowej rewolucji konsumpcyjnej początku XVIII wieku, kiedy towary sprowadzane z Azji, obu Ameryk i basenu Morza Śródziemnego zmieniały europejskie zwyczaje towarzyskie, handel i upodobania.

Druk jest równie interesujący jako świadectwo funkcjonowania administracji miejskiej. Skarżący podkreślają, że wyłącznie oni uiścili na rzecz kasy miejskiej znaczną opłatę za prawo do prowadzenia publicznych kawiarni. W odpowiedzi rada zakazuje wszystkim pozostałym osobom nieuprawnionej sprzedaży tych napojów. Wyłania się z tego charakterystyczny obraz silnie regulowanego środowiska handlowego Świętego Cesarstwa Rzymskiego, w którym władze miejskie aktywnie kontrolowały dystrybucję towarów i chroniły licencjonowane profesje przed konkurencją.

Druki ulotne tego rodzaju, z natury efemeryczne i przeznaczone do publicznego wywieszania, rzadko były zachowywane. Ocalały egzemplarz daje wyjątkowo bezpośredni wgląd w realia codziennego życia osiemnastowiecznego miasta: rozwój kultury kawiarnianej, rozpowszechnianie się towarów z różnych części świata oraz mechanizmy, za pomocą których władze miejskie próbowały regulować życie coraz bardziej połączonego świata.